ഒന്നാം കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ കൗൺസിൽ പരിശുദ്ധാത്മാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിശ്വാസം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ. “പിതാവിൽ നിന്നും പുറപ്പെടുന്ന, ജീവദാതാവും കർത്താവുമായ, പിതാവിനോടും പുത്രനോടുമൊപ്പം ആരാധിക്കപ്പെടുകയും സ്തുതിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന, പ്രവാചകന്മാർ വഴി സംസാരിച്ച പരിശുദ്ധാത്മാവിൽ ഞങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുന്നു.” പരിശുദ്ധാത്മാവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ അത്യന്താപേക്ഷിതമാക്കിയത് പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ ദൈവത്വം നിഷേധിച്ച മസിഡോണിയനിസം എന്ന പാഷണ്ഡതയാണ്. അരൂപിക്കെതിരായ പോരാളികൾ എന്ന അർഥത്തിൽ പ്ന്യൂമാറ്റോമാക്കികൾ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന അവരുടെ ഉത്ഭവമാണ് ഒന്നാം കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ കൗൺസിലിനു തന്നെ കാരണമായത.
നിഖ്യാ കോൺസ്റ്റാന്റിനോപ്പിൾ വിശ്വാസപ്രമാണത്തിലെ “കർത്താവും ജീവദാതാവും’ എന്ന വിശേഷണം പരിശുദ്ധാത്മാവ് പൂർണ ദൈവമാണ് എന്ന പ്രഖ്യാപനമാണ്. മഹാനായ വിശുദ്ധ ബേസിൽ പറയുന്നു: “യുഗങ്ങൾക്കു മുൻപേ പിതാവിനോടും പുത്രനോടുമൊപ്പം ആയിരിക്കുന്നവനാണ് പരിശുദ്ധാത്മാവ്.” (പരിശുദ്ധാത്മാവിനെക്കുറിച്ച്- 49) പിതാവിനോടും പുത്രനോടും ഒപ്പം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനും സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവനും ആണ് പരിശുദ്ധാത്മാവ് എന്ന പ്രഖ്യാപനമാകട്ടെ പരിശുദ്ധാത്മാവ് പിതാവിനോടും പുത്രനോടും ദൈവത്തിൽ സമനാണ് എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. വിശുദ്ധ ബേസിൽ പറയുന്നതുപോലെ ആരാധനയിൽ പരിശുദ്ധാത്മാവിനെ പിതാവിൽ നിന്നും പുത്രനിൽ നിന്നും വേർതിരിക്കാനാവില്ല. പരിശുദ്ധാത്മാവിൽ നി്ന്ന് പുറത്തായിരിക്കുന്നവർക്ക് ആരാധിക്കാൻ ആവില്ല; ആത്മാവിൽ ആയിരിക്കുന്നവർക്ക് പരിശുദ്ധാത്മാവിനെ ദൈവികസത്തയിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്താനുമാവില്ല.
പ്രവാചകന്മാരിലൂടെ സംസാരിച്ചവൻ എന്നു പറയുമ്പോൾ പരിശുദ്ധാത്മാവ് പഴയ നിയമ കാലഘട്ടത്തിൽ പ്രവർത്തനനിരതനായിരുന്നു എന്നാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. അലക്സാണ്ട്രിയായിലെ വി അത്തനേഷ്യസ് പറയുന്നു ദൈവവചനം തങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ പ്രവാചകന്മാർ പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ ശക്തിയാൽ പ്രവചിച്ചു. ആകാശങ്ങൾ ദൈവവചനത്താൽ ശക്തിപ്പെടുന്നു; അവയുടെ ശക്തിയാകട്ടെ അവിടുത്തെ ആത്മാവിൽ നിന്ന് വരുന്നു. (സെറാഫിയനുള്ള കത്ത് കകക,3,4)
വിശ്വാസപ്രമാണത്തിൽ പിന്നീട് ശക്തമായ വാദപ്രതിവാദങ്ങൾക്ക് വിഷയമായത് പരിശുദ്ധാത്മാവിന്റെ പുറപ്പെടലിനെ കുറിച്ചുള്ള (Procession) ചർച്ചകളാണ്. പിതാവിൽ നിന്നും പുത്രനിലൂടെ പുറപ്പെടുന്ന പരിശുദ്ധാത്മാവ് എന്ന പ്രഖ്യാപനവുമായി കപ്പദോസിയൻ പിതാക്കന്മാരാണ് ഈ ചർച്ച ആരംഭിക്കുന്നത്. “ഏകപുത്രനിലൂടെ പരിശുദ്ധാത്മാവ് പിതാവിനോട് ചേർന്നു നിൽക്കുന്നു” (പരിശുദ്ധാ ത്മാവിനെക്കുറിച്ച്- 49) പരിശുദ്ധാത്മാവ് സത്യമായും പിതാവിൽ നിന്നും പുറപ്പെടുന്ന ആത്മാവാണെന്ന് (Discourse 39,12) നസിയാൻസൂസിലെ വിശുദ്ധ ഗ്രിഗറിയും വ്യക്തമാക്കുന്നു. പാശ്ചാത്യ സഭാ പിതാക്കന്മാരിൽ പ്രധാനിയായ വി. അഗസ്റ്റിനിലൂടെയാണ് പിതാവിൽ നിന്നും പുത്രനിൽ നിന്നും പുറപ്പെടുന്ന (Filioque) എന്ന ചിന്ത കൂടുതൽ പ്രചാരത്തിലായത്.
ഫാ.ഡോ. അലക്സ് സെബാസ്റ്റ്യൻ കൊല്ലംകളം
